گزارش برگزاری دومین جلسه کارگاه تخصصی قواعد روششناسی استنطاق در مطالعات میانرشتهای قرآن کریم و علوم انسانی
به همت دفتر مطالعات و تحقیقات علمی معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران، دومین جلسه از سلسله نشستهای کارگاه تخصصی با عنوان قواعد روششناسی استنطاق در مطالعات میانرشتهای قرآن کریم و علوم انسانی، با تدریس دکتر نیکو دیالمه، دانشیار دانشگاه امام صادق علیهالسلام پردیس خواهران، در روز یکشنبه ۲۲ شهریورماه به صورت همزمان حضوری و مجازی در سالن بانو امین (ره) پردیس خواهران برگزار گردید.
دکتر دیالمه در بخش نخست این کارگاه با اشاره به ماهیت توصیفی قرآن کریم تصریح نمود: کتاب الهی قرآن، بیش از آنکه تجویزی باشد، ماهیتی توصیفی دارد و دلیل این امر، به رسمیت شناختن عقل، اندیشه و خرد مخاطب و بهرهگیری از یکی از اصیلترین روشهای تربیتی در کلام وحی است.
ایشان در ادامه، ضمن تشریح مراحل دستیابی به مفاهیم و لایههای پنهان آیات قرآنی در راستای پاسخگویی به مسائل روز، به تبیین مفهوم «استنطاق» پرداخت و افزود: در این روش پژوهشی، محقق در مواجهه با متن صامت و ساکت نیست؛ بلکه همچون پرسشگری دانا، با طرح پرسشهای ساختاریافته و بنیادین، به سراغ متن رفته و با استمداد از آن، به دنبال کشف پاسخها است.
تبیین سه سطح مواجهه با متن شامل سطح ظاهری یا «نطق»، سطح پویای «استنطاق» (به سخن درآوردن متن) و سطح «انطاق» یا «تفسیر به رأی» از دیگر مباحث مطروحه در این جلسه بود. همچنین در ادامه، ۸ گام نظریهپردازی قرآنی با نگاهی به دیدگاههای شهید صدر (ره) تبیین و واکاوی شد.
دکتر دیالمه با تأکید بر اینکه روش «استنطاق» گامی فراتر و جلوتر از «تفسیر» است، خاطرنشان کرد: غایت اصلی استنطاق، پاسخگویی به مسائل و چالشهای معاصر است. تفسیر، مقدمه و پل ارتباطی استنطاق محسوب میشود و بدون احاطه و تسلط بر تفسیر، فرایند استنطاق شکل نمیگیرد؛ به این معنا که ساخت پرسشها همواره مبتنی بر پیشدانستهها و تجربیات بشری است. در واقع، هنگامی که متن را در بستر موقعیتهای خاص و مسائل روز قرار میدهیم، قرآن کریم پاسخهایی متناسب و کارگشا ارائه میدهد که این پیشدانستهها در فرایند پویا و لامتناهی پرسش و پاسخ، همواره رو به تکامل است.
نظر شما :