کارگاه آموزشی تحلیل گفتمان انتقادی برگزار شد

به همت دفتر مطالعات و تحقیقات علمی معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران کارگاه علمی تخصصی با موضوع «تحلیل گفتمان انتقادی از دیدگاه نورمن فرکالف» توسط دکتر ابوالمعالی، همکار علمی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پردیس خواهران و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در روز سه‌شنبه 17 شهریور به صورت مجازی و حضوری در دانشگاه امام صادق (ع)- پردیس خواهران برگزار شد.

در این کارگاه، رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی به‌مثابه یکی از روش‌های شناخته‌شده در زبان‌شناسی اجتماعی و روش‌شناسی پژوهش، بر پایه اندیشه‌های نورمن فرکالف، زبان‌شناس برجسته بریتانیایی، تدریس شد.

دکتر ابوالمعالی در آغاز کارگاه با طرح تعاریف گوناگون از مفهوم گفتمان از جمله گفتمان به‌مثابه بازی زبانی نزد ویتگنشتاین، واحد معنایی در بافت، و روشی برای ادراک جهان — زمینه فهم مباحث نظری را فراهم آوردند.

در ادامه، خاستگاه‌های نظری این رویکرد تشریح شد؛ از جمله واقع‌گرایی انتقادی، تبارشناسی میشل فوکو و زبان‌شناسی نقش‌گرای هالیدی.

مدرس کارگاه با تبیین هستی‌شناسی واقع‌گرایی انتقادی، سه حوزه واقعی، بالفعل و تجربی را معرفی و جایگاه هر یک در تحلیل گفتمان روشن ساخت.

از دیگر محورهای مطرح‌شده در این کارگاه، بررسی رابطه دیالکتیکی میان متن (زبان) و کردار اجتماعی، نقش قدرت و ایدئولوژی در زبان و واکاوی فرانقش‌های زبانی به‌مثابه نقش‌های بنیادین زبان در برقراری ارتباط بود.

این کارگاه با طرح پرسش‌های شرکت‌کنندگان و تبادل نظر پیرامون کاربست تحلیل گفتمان انتقادی در پژوهش‌های میان‌رشته‌ای به کار خود پایان داد.