نشست علمی «هوش مصنوعی و حقوق خانواده» برگزار شد

نشست علمی و پژوهشی با موضوع «هوش مصنوعی و حقوق خانواده»  در روز یکشنبه 15 شهریور ماه ۱۴۰۵ به صورت مجازی برگزار شد.

در این نشست علمی که با ارائه مبینا عطر برگزار شد، ابعاد حقوقی، اخلاقی و کاربردی ورود فناوری‌های نوین هوش مصنوعی به نهاد مقدس خانواده و نظام قضایی مرتبط با آن مورد واکاوی قرار گرفت.

ارائه‌دهنده در آغاز نشست، با اشاره به دگرگونی‌های شگرف هوش مصنوعی در مناسبات انسانی، تأکید کرد که این فناوری افزون بر افزایش کارایی و بهبود مدیریت تعارضات قضایی، ابعاد حقوقی و اخلاقی نوینی را پدید آورده است که از یک سو در خدمت تسهیل امور و از سوی دیگر می‌تواند تهدیدی بالقوه برای حریم خصوصی، استقلال فردی و اصول عدالت سنتی به شمار رود.

در ادامه، با تعریف هوش مصنوعی به‌مثابه شبیه‌سازی عملکردهای شناختی انسان — شامل یادگیری، استدلال، درک زبان و تصمیم‌گیری — بر ضرورت تعیین تکلیف جایگاه حقوقی این فناوری در سه محور مسئولیت، اهلیت و تعهدات قانونی تأکید شد. این ارائه تصریح کرد که نظام‌های مبتنی بر یادگیری عمیق و شبکه‌های عصبی، بدون برنامه‌ریزی صریح انسانی تصمیم‌گیری می‌کنند و همین امر، خلأ طبقه‌بندی حقوقی جدی‌ای ایجاد کرده است؛ چراکه هوش مصنوعی امروزه نه شخصیت حقوقی مستقل دارد و نه شیء صرف محسوب می‌شود.

از جمله محورهای کلیدی مطرح‌شده در این نشست، بررسی نقش احتمالی هوش مصنوعی به‌عنوان مشاور حقوقی یا قاضی کمکی در تصمیم‌گیری‌های حساس خانوادگی ازجمله امور مربوط به تعیین نفقه، شرایط طلاق و حضانت فرزند بود. ارائه‌دهنده بزرگ‌ترین چالش این حوزه را مسئله مسئولیت و پاسخ‌گویی برشمرد و با طرح این پرسش کلیدی که «در صورت بروز خطا یا تصمیم اشتباه از سوی سیستم هوش مصنوعی در تعیین حضانت فرزند، مراجع قانونی چه کسی را مسئول خواهند شناخت؟»، بر لزوم تدوین چارچوب‌های فقهی و قانونی پیشگیرانه تأکید کرد.

این نشست با پرسش و پاسخ حاضران و تبادل نظر پیرامون آینده نهاد خانواده در عصر فناوری‌های نوین به کار خود پایان داد.