سیر تکوین و توسعه دانشگاه‌های تک‌جنسیتی در جهان و ایران

نشست ارائه گزارش طرح پژوهشی «مدیریت زنان در دانشگاه تک جنسیتی؛ مطالعه موردی پردیس خواهران دانشگاه امام صادق علیه السلام» با عنوان سیر تکوین و توسعه دانشگاه‌های تک‌جنسیتی در جهان و ایران با ارائه دکتر نیره رحمانی؛ مجری طرح و عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق(ع) پردیس خواهران و دکتر رقیه السادات مومن؛ همکار طرح و عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق(ع) پردیس خواهران و دکتر مریم برادران؛ عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق(ع) پردیس خواهران، ناظر طرح در روز یکشنبه 27 اردیبهشت به صورت مجازی برگزار شد.

دکتر رحمانی در این نشست ضمن تشریح و توصیف سیر تحول آموزش عالی زنان در ایران پیش از انقلاب در قالب دوره‌های کلیدی شامل دوره نخستین موانع و گشایش‌های اولیه، لایحه جذب زنان در دانشگاه، دوره تثبیت و گسترش کمی و دوره شتاب و اصلاحات ساختاری، به دستاوردهای نهایی اواخر دهه 50 در ایران اشاره کرد و افزود:  در سال‌های منتهی به انقلاب 57 زنان نه تنها به عنوان دانشجو بلکه به عنوان هیات علمی حضوری فعالی در دانشگاه‌های تهران و سایر مراکز علمی داشتند و طبق آمار آن دوران حدود 33 تا 35 درصد از کل دانشجویان دانشگاه تهران را زنان تشکیل می‌دادند که رقم قابل توجهی در مقایسه با دیگر کشورها بود.

وی در ادامه ضمن تشریح عوامل موثر در تحول حضور زنان در دانشگاه‌ها طی دوران مذکور خاطرنشان کرد: این روند بستر مناسبی را فراهم کرد تا پس از انقلاب اسلامی با وجود فراز و نشیب‌های فرهنگی، زیرساخت لازم برای رشد کمی و کیفی آموزش عالی زنان در دهه‌های بعد وجود داشته باشد.

عضو هیات علمی پردیس خواهران ضمن ارائه گزارشی مبنی بر عدم وجود دانشگاه‌های تک جنسیتی پیش از انقلاب به تشریح برخی از مراکز محدود آموزش عالی شامل دانشسرای عالی دختران، هنرستان‌های عالی هنرهای زیبا و صنایع دستی و مدارس پرستاری و مامایی پرداخت و دلایل نبود دانشگاه‌های تک جنسیتی را در آن دوران تبیین نمود.

وی در ادامه به سیر تحول آموزش عالی زنان در ایران پس از انقلاب اسلامی در قالب دوره‌هایی با عنوان انقلاب فرهنگی و محدودیت‌ها، آغاز رشد و بازگشت تدریجی، جهش کمی و غلبه زنان در دانشگاه‌ها، تثبیت و بومی‌گزینی اقدام نمود و ضمن تشریح دستاوردهای کلیدی و مستندات آماری، لیستی از دانشگاه‌های تک جنسیتی دخترانه بعد از انقلاب را ارائه نمود.

در ادامه دکتر رقیه السادات مومن به تشریح جایگاه آموزش عالی زنان در اسلام در محورهایی شامل تاکید بر کسب علم، تاریخچه حضور زنان در عرصه‌های علمی، تاکید بر نقش الگوهای زنانه و تنوع علوم مورد مطالعه به معرفی مراکز آموزشی ویژه زنان پرداخت.

وی در ادامه ضمن اشاره به چالش‌های مستندسازی در قالب کمبود منابع تاریخی، عدم توجه به نقش زنان در تاریخ، فعالیت‌های غیر رسمی، سیر تحول آموزش زنان در ایران پیش و پس از انقلاب پرداخت و در همین راستا تحولات کلیدی و دلایل تاریخی و اجتماعی ایجاد دانشگاه‌های تک جنسیتی را تبیین کرد.

عضو هیات علمی پردیس خواهران در ادامه ضمن بررسی اهداف رسمی دانشگاه‌های تک جنسیتی در محورهایی چون بهبود دسترسی به آموزش عالی، توسعه توانمندی‌های رهبری و مدیریت، تحقق عدالت جنسیتی در پژوهش، تقویت شبکه‌های حمایتی، ایجاد محیطی ایمن و حمایت‌گر و تقویت مشارکت اقتصادی زنان به ارائه توصیه‌های عملی برای برنامه‌ریزی و توسعه دانشگاه‌های تک جنسیتی پرداخت.